چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
بررسی ارتباط جویدن با مشکلات حسی دهان (پردازش حسی دهانی)
جویدن دست، آستین لباس، یقه، مداد یا اشیای دیگر یکی از رفتارهایی است که بسیاری از والدین درباره آن نگران میشوند. اگر این رفتار مکرر، شدید یا طولانیمدت باشد، معمولاً نشانهای از یک نیاز حسی در ناحیه دهان است؛ بهویژه در کودکانی که با مشکلات پردازش حسی، تأخیر گفتار یا اختلالات رشدی روبهرو هستند.
کلینیک کاردرمانی و گفتاردرمانی نیکان کرج شامل بخشهای کاردرمانی، گفتاردرمانی و بازی درمانی آماده ارائه خدمات درمانی به مراجعین محترم بصورت حضوری و آنلاین می باشند .جهت کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره تلفن ۰۲۶۳۴۴۸۲۶۸۴ و یا ۰۹۱۹۷۹۱۳۰۶۳ تماس بگیرید . (آدرس اینستاگرام)
مشکلات حسی دهان چیست؟
دهان یکی از حساسترین نواحی بدن از نظر حسی است. گیرندههای حسی در لبها، زبان، لثه و داخل گونهها اطلاعاتی درباره لمس، فشار، دما و بافت به مغز میفرستند.
اگر مغز نتواند این اطلاعات را بهدرستی پردازش کند، کودک دچار اختلال پردازش حسی دهانی میشود.
این اختلال معمولاً به دو شکل دیده میشود:
۱️⃣ کمحسی دهانی (Oral Hypo-sensitivity)
کودک تحریک کافی دریافت نمیکند و برای جبران، به دنبال فشار و تحریک بیشتر است؛ بنابراین:
-
دست یا لباس خود را میجود
-
اشیا را داخل دهان میگذارد
-
غذاهای سفت و ترد را ترجیح میدهد چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
۲️⃣ بیشحسی دهانی (Oral Hyper-sensitivity)
کودک نسبت به بافتها حساس است و از برخی غذاها یا مسواک زدن اجتناب میکند.
در اغلب مواردِ جویدن لباس و دست، با کمحسی دهانی مواجه هستیم.
چرا جویدن برای کودک آرامبخش است؟
جویدن باعث ایجاد فشار عمقی روی فک و لثهها میشود. این فشار:
-
سیستم عصبی را تنظیم میکند
-
سطح اضطراب را کاهش میدهد
-
به تمرکز کمک میکند
-
احساس امنیت ایجاد میکند چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
به همین دلیل برخی کودکان هنگام اضطراب، خستگی، هیجان یا تمرکز بالا شروع به جویدن میکنند. این رفتار در واقع یک نوع خودتنظیمی (Self-regulation) است.
علائم همراه با مشکلات حسی دهان
اگر جویدن با نشانههای زیر همراه باشد، احتمال وجود مشکل حسی بیشتر است:
-
تأخیر در شروع گفتار
-
آبریزش دهان
-
سختی در جویدن غذاهای سفت
-
ترجیح شدید به غذاهای خاص
-
گذاشتن اشیای غیرخوراکی در دهان
-
مشکل در تلفظ برخی صداها چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
راهکارهای درمانی در گفتاردرمانی
۱️⃣ طراحی رژیم حسی دهانی (Oral Sensory Diet)
دادن ورودی حسی مناسب در طول روز میتواند نیاز کودک به جویدن را کاهش دهد:
-
خوردن خوراکیهای ترد مثل سیب و هویج
-
نوشیدن با نی ضخیم
-
مکیدن اسموتی غلیظ
-
جویدن آدامس بدون قند (در سن مناسب)
-
استفاده از ابزارهای جویدنی استاندارد چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
۲️⃣ ماساژ دهانی جهت تقویت عضلات دهان
۴
تمرینهایی مانند:
-
ماساژ دهانی توسط گفتاردرمان+ تمرینهای تقویتی که خود کودک انجام میدهد مانند:
-
فوت کردن شمع
-
نوشیدن با نی
-
جویدن لولههای درمانی مخصوص
این تمرینها باعث افزایش آگاهی حسی دهان و تقویت عضلات فک و لبها میشوند. چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
۳️⃣ جایگزین مناسب به جای لباس
به جای منع مستقیم کودک، باید جایگزین ایمن و بهداشتی فراهم شود:
-
گردنبندهای جویدنی سیلیکونی
-
ابزارهای Chewelry
-
اسباببازیهای جویدنی استاندارد
منع کردن بدون جایگزین، معمولاً نتیجه معکوس دارد.
۴️⃣ بررسی عوامل محیطی و اضطرابی
گاهی جویدن به دلیل:
-
استرس
-
محیط شلوغ
-
خستگی
-
نبود برنامه منظم
رخ میدهد. تنظیم محیط و ایجاد ساختار روزانه میتواند رفتار را کاهش دهد.
چرا کودک دست یا لباس خود را میجود؟ (گفتاردرمانی نیکان کرج)
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
اگر:
-
پوست دست کودک آسیب دیده
-
لباسها دائماً خیس میشوند
-
کودک در مدرسه تمرکز ندارد
-
این رفتار بعد از ۴ سالگی همچنان شدید است
ارزیابی توسط گفتاردرمانگر یا کاردرمانگر حسی توصیه میشود.
نکته مهم برای والدین
جویدن یک «لجبازی» نیست.
مغز کودک به ورودی حسی نیاز دارد.
با شناسایی علت و تأمین صحیح نیاز حسی، میتوان این رفتار را به شکل سالم مدیریت کرد.
